Mye av stoffet her er hentet fra bygdebøker for Sauda og Ølen. Se nederst. Noen korreksjoner er også tatt med. Referanser i teksten er relatert disse bøkene.  Ellers har jeg hentet informasjon fra internett, kirkebøker, private familieoversikter  m.m…..

 

Ein generasjon på Haua, Åbø  bnr 7 i Sauda

 

Klaus Sjursson sat som sjøleigar på Haua i 24 år. Då måtte han selja garden. Kjøparen var rikingen Jon Ingebretsson Bjørk i Etne. Sidan sat Klaus som leiglending i 19 år - til 1789. Då lånte sonen Nils pengar av Ove Kristensson Gunnarsrød og løyste ut Jon Bjørk. Men Nils fekk berre fire år på seg på Haua. Han døydde alt i 1793 berre 37 år gama!. Buet var insolvent så det vart ingen ting å dela mellom enkja Lisbet Nilsdotter, som seinare levde som folgekone på Haua, og dei fire borna Klaus, Lisbet, Asgjerd og Nils. Den vesle buskapen - 1 ku, 3 ungnaut, 2 geiter, 1 kje, 2 sauer og 2 lam - fortel at tilhøva ikkje nett var dei beste.

 

Garden fall ved skiftet på Ove Gunnarsrød. I 1800 kjøpte yngste bror til Nils, den 32 år gamle Klaus Klausson, Haua tilbake til ætta for 80 rd. Han måtte og låna pengar mot pant i garden. Kreditoren vart denne gongen Samson Larsson Fresvik i Hard­anger og summen var 180 rd.

 

Men heller ikkje for Klaus Klaus­son ville det lukkast. Og i 1819 såg han seg nøydd til å selja til Peder Endreson på Sand for 195 spd. Peder hadde gard sjøl, så Klaus fekk med i skøyta at sonen Klaus d. y. skulle få bruka garden si levetid. Slik skulle det likevel ikkje gå. Klaus Klaus­son d. y. kjøpte seg gard på Veka og vart buande der. Ein son til Peder Sand, Endre Pedersson, fekk difor skøyta på Haua i 1830 for 200 spd. Året etter gifta han seg med Ingrid Johannesdotter frå Mo i Sandsbygda og flytta inn til Abø. Deira etterkomarar sit framleis (1970-åra) på Åbø, om ikkje på Haua. 

 

 Mellom 1831 og 1855 fekk Ingrid og Endre elleve born, men berre seks av desse vaks opp. Det var Johannes Åbø, Per Rødne, Marta Brekke, Endre, Brønla Bakka og Inger Brekke. Sonen Johannes, født 1832, fekk skøyta i 1866 og gifta seg fire år seinare med Borghild Johannesdotter frå Maldal som var født i 1843. Eldste son deira, Endre Johannesson født i 1870, er ført som brukar av garden i folketeljinga frå 1900, men fekk ikkje skøyta før i 1917.

 

På Tjerandgarden sat Njell Tjerandsson då Endre Pedersson kom til Haua. Han gjekk som nemnt ungkar til han 35 år gamal gifta seg i 1831 med Ingeborg Kolbeinsdotter Fløgstad som då var 28 år. Dei fekk sonen Tjerand i 1832 og sonen Kolbein i 1835. Men Kolbein døydde berre 5 år gamalog Tjerand vart dermed eineerving til farsgarden. Njell døydde i 1852 berre 56 år gamal og to år sein are fekk Tjerand gåvebrev på mora sin arvepart. Året før hadde han gifta seg med den 20 år gamle Ingeborg Nilsdotter Handeland som han fekk åtte born med, Njell, Mari, Guro, Nils, Kolbein, Ingeborg, Ragnhild og Nille. Se nedenfor. Ingeborg vart gift med Torjus Jonsson frå Hustveit. Dei fekk skøyta i 1896. I 1913 selde dei vidare til syster til Ingeborg, Guro som var gift med Njell Pålsson Lofthus.

 

Av dei andre bruka på Åbø var Knutagarden den som kom lettast frå delinga. Jakob Knutsson og Guro Johannesdotter delte garden mellom dei to eldste sønene Knut og Johannes i 1845 og sikra seg folga av begge. Av Johannes, som fekk Solbrekk, den minste parten, skulle dei årleg ha 1 tønne havrekorn og foster av 4 sauer. Av Knut, som fekk hovudbruket, skulle dei årleg ha 5 tøn­ner havrekorn, foster av 2 kyr og 6 sauer, fri bruk av Dalen med hevd, 3 bøstykkje - «Løeflotbøen», «ved Stuen» og «ut i Moen», 2 slotter - «Rindene» og «Nip som gaaer fra Huset opigjennom Bak­kerne og Skaarene», fritt rom i husa til avling og krøter forutan lys og tilsyn og fri ved. Folgestove hadde dei sjøl. Det er få på Abø som har hatt betre folga enn Jakob og Guro. Ho skulle ikkje reduserast om nokon av dei døydde, så då Jakob fall frå alt i 1849, kom Guro til å sit ja i denne store folga like til ho døyd de hausten 1878. Då hadde ein soneson teke over heime på sjølve Knutagarden.

 

 

Ein generasjon på Økland i Ølen

 

Fra Åbø dro Endre Endresson og kona Marta Ellingdtr Kvamen til Økland i Ølen. Der budde dei i 1875. Born født i Sauda var Inger og Endre. På Økland fekk dei to døtre til, Inger Marie og Inger Gurine.

 

Endre Endresson Åbø, 1844-1912, var son til Ingrid Johannesdtr. og Endre Perdersson Åbø (57) i Sauda, og bror til Per Rødno (Rødne, Ølen). I 1872 gifte Endre seg med Mar­ta ElIingsdtr. Kvamen, 1847-85, dotter til Mari Eriksdtr. og Elling Eriksson Kvamen (10) i Sauda. Marta og Endre budde på Åbø (H54) til 1875, då dei kjøpte bruk 2 på Økland og flytta hit. Folketeljinga same året viser at dei fødde fire kyr og 15 sauer på den nye garden sin, og sette to tønner (280 liter) poteter og sådde to og ei halv tønne havre.

 

Dei to eldste borna var fødde på Åbø, dei yngste på Økland:

 

a.       Inger f.1872, d. lita

b.      Endre f.1874, konfirmert i 1888, til amerika i 1896, døydde ung. Skipet Endre dro til USA med.

c.       Inger Marie f.1876, reiste til Bergen, g.m. fyrbøter og senere kaiarbeider Johan Torbjørnsen (1874-1926) i Stavanger  (Barn: Toralf, Erling, Edith)

d.      Inger Gurine f.1882, reiste til Bergen, g.m. skomaker Karl Johan Oskar Hoel (1881-   ?) i Stavanger (Barn:  Margit - f. 17/2-1907, Carsten - f. 19/10-1908,  Hjalmar)

 

I 1886 gifte Endre seg opp att med ei jente frå granne garden Frøland, som soknar til Sandeid, Inger Hansdtr. Frø­land. Ho var fødd på Hustoft (H6) i Vats i 1850 og var dotter til Abelone Nilsdtr. og Hans Hansson Frøland. Inger døydde her på Øk­land hausten 1907.

Bom:

e.       Marta Eline f.1887 gm  Hans Arnø i St. Johannes kirke, Stavanger, 8. april 1916 – budde på Våland i Stavanger

f.        Agnethe Johanne f.1888, d.1900

g.       Hans f.1890, Amerika........... gravstein i Iowa  .....eller hvis  lenken ikke virker 

h.       Johan Emil f.1892, Amerika

i.         Nils f.1896, Amerika

 

Sonen Johan (h) kjøpte garden på auk­sjon utpå våren 1913, men selde seinare på året til Halvar J. Haugland. Han hadde jorda i eit halvt år, før han selde til Sjur Opdal.

 

Johan Emil Økland selde altså garden etter at Endre døde. Gutane dro til Amerika, alle - i hvert fall dei tre yngste - til Iowa. Hans først den 5. mars 1908, så Nils den 3. april 1913 og Johan  den 3. mars 1914. Da Hans ankom USA den 19. mars 1908 er det registrert at han skulle besøke onkelen, Nils Frøland - Ingers bror, som bodde i Cambrigde, Story county, Iowa. Jentene (Inger) Marie, Inger (Gurine) og Marta Eline gifte og busette seg i Stavanger.  Mer om de som emigrerte til USA.

 

De tre brødrene Økland var ikke særlig store av vekst. I immigrasjonspapirene er Hans 5 f eet 3½ inches = 161 cm. Brødrene Johan og Nils, som begge var tilbake på besøk i Norge på 1950 og 60-tallet, var ikke stort høyere, Nils 168 cm og Johan 165 cm. Begge de to siste oppga å besøke broren Hans som grunn for sitt USA-besøk.

 

 

... men fortsatt har me slekt i Ølen og på Økland

 

25 år etter at Endre kjøpte på Økland kom nevøen hans, Lars Ommundsson Brekke, etter fra Sauda. Han kjøpte bruk nr 1 på Økland i 1900. Lars (1871-1918) var son til Marta Endresdtr og Ommund Larsson Brekke. Marta var søster til Endre. I 1896 gifte Lars seg med Nille Tjerandsdtr. Åbø, 1875-1902, dotter til Ingeborg Nilsdtr. og Tjerand Njellsson Åbø (102) i Sauda. Se avsnittet ovenfor. Dei budde på Brekke (33) fram til 1900, men var komne til Økland under folketeljinga seinare på året. Først etter to år fekk Lars skøyte på garden. Men då var Nille død. Ho let etter seg to born:

 

a.       Ingeborg f.1897, d 1982, Stavanger, gm Hans Arnø (1889-1978), enkemann etter Marta Eline Endresdtr Økland

b.      Marta f.1900, d 1984, Stavanger, gm Kornelius­ Kløgetvedt

 

Lars gifte seg opp att med Thea Gurine Gotskalksdtr. Steinsland, 1880-1970, dotter til Elisabet og Gotskalk Steinsland i Sandeid. Lars døydde ein vårdag i 1918, 47 år gammal. Gurina vart sitjande att med seks bom, det yngste berre to veker. Så ho fekk ein strid kvardag med å ta seg av heim og gard. Men ho var eit arbeidsjarn, og bygdesolidariteten var til god hjelp. Såleis vert det fortalt om då Gurina Økland skulle selja kua si for å skaffa seg nokre kroner til å sletta handelsgjeld og kjøpa det mest nødvendige til livsopphaldet. Krøtterhand­laren Sten Bala kom frå Sandeid for å henta kua og gjera opp for seg. Heimanfrå hadde han påbod frå kona si om å gje mest mog­leg for «kunå te Gurina Økland», og ikkje rekna seg ei krone i forteneste.

Bom:

c.       Amund Nikolai f.1906, sjå nedanfor

d.      Elisabeth Tomanda f.1907, Økland, seinare Ølensjøen, d. 2001

e.       Gotskalk f.1910, d.1928

f.        Enok Olai f.1912, Økland (se nedenfor), gm Serina Tednes

g.       Thomas Rasmus f.1915, Sandeid, seinare Stumo, gm Kari Havrevold, d 2004.

h.       Lars Gurinus f.1918, d. same året (4 månader)

 

Eldste son til Lars, Amund Nikolai Økland (c), 1906-19­75, tok så over garden. Han blei gift i 1932 med Karoline Nordmark, 1906-97, dotter til Kari og Odd Nordmark i Suldal. Dei fødde ein god del sølvrev, les me i ei jordbruksteljing frå mellomkrigs­tida, og elles hadde dei vanleg husdyrhald: hest og ku, sau og geit og ein hønseflokk. I 1972 skøytte dei garden over til yngste so­nen.

Bom:

a.       Lars Georg f.1932, Haugland (40), seinare Eio (124), gm Gudny Heggebø

b.      Kåre f.1934, har heimegarden

c.       Kari f.1937, d. 1 dag gl.

d.      Gurine f.1937, tvilling til c, d. l dag gl.

e.       Gurine Konstanse f.1939, Ilsvåg, gm  Jørgen Wiland

f.        Anna Katrine f.1943, Grinde (177) i Skjold / Tysvær, gm Johan Berntsen

 

Enok Olai Økland (f), f.1912, gift 1938 med Serina Jakobine Tednes, 1918-95, dotter til Olava og Peder Tednes, Breiflot i Sandeid. Fem år før hadde Enok fått skøyte på ein del av heimegarden og tatt bureising.

Enok og Serina hadde garden til 1979. Då gav dei jorda ifrå seg til sonen, kjøpte att huset hans på Stumo og flytta ned dit.

Born:

a.       Lars Georg f.1939, sjå nedanfor

b.      Olava Petra f.1942, Vihovda i Va1e­strand, gm Leif Mjånes

 

Lars Georg Økland (a), f.1939, gm Rut Kaldheim, f.1940, dotter til Ingerid og Tollev Kaldheim, Litledalen (14) i Etne. Han hadde arbeid på meieriet, seinare på næringsmiddelkontrollen i Ølen. I 1979 tok dei over heimegarden hans, og flytta frå huset dei hadde på Stumo. Dei driv med mjølk- og kjøtproduksjon.

Bom:

a.       Egil Severin f.1963, Øvrehagen

b.      Terje Inge f.1966, Frøland, Sandeid, gm Siv Elisabeth Espeland

c.       Liv Reidunn f.1973, Øvrehagen

 

 

 Kilder:   Arnvid Lillehammer, Soga om Sauda, Sauda kommune 1974

                Anders Haugland, Ølen – gardar og ætt, Ølen kommune 2001